Tóm tắt lý thuyết sinh học 12 chương 1

     
Cấu trúc và tính năng của ADN
Xác định số thể tự dưng biến tối đa của đột biến lệch bội
Exon và intron là gì?
Cấu trúc và chức năng của prôtêin
Quá trình nhân đôi ADN (tái phiên bản ADN)
Cấu trúc và công dụng nhiễm sắc thể
Cấu trúc và tính năng của ARN
Khái niệm, cấu trúc và phân nhiều loại Gen
Đột biến cấu trúc nhiễm dung nhan thể
Quy công cụ phân ly độc lập
Đột biến con số NST
Bài tập quy trình nhân đôi ADN
Quy dụng cụ phân ly

GEN, MÃ DI TRUYỀN

 I. Gen

 1. Khái niệm

Gen là một trong đoạn ADN mang tin tức mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay như là 1 phân tử ARN.

Bạn đang xem: Tóm tắt lý thuyết sinh học 12 chương 1

– Vd: ren Hba mã hoá chuỗi pôlipeptit a, gen tARN mã hoá đến phân tử tARN.

 2. Kết cấu chung của gen kết cấu (gen mã hóa chuỗi Polipepetit)

 

Vùng điều hòaVùng mã hóa Vùng xong xuôi
Vị trí Nằm sinh sống đầu 3’ của mạch mã gốc.Nằm ở giữa gen.Nằm sống đầu 5’ của mạch mã gốc.
Chức năng Có trình từ nuclêôtit quan trọng giúp ARN pôlymeraza có thể nhận biết, liên kết để khởi động và điều hòa quá trình phiên mã.Mang tin tức mã hóa các axit amin.- SV nhân sơ: ren không phân mảnh (chỉ gồm exon)- SV nhân thực: gen phân mảnh (đoạn exon xen kẹt đoạn intron)Mang tín hiệu chấm dứt phiên mã.

II. Mã di truyền

1. Có mang

– Mã di truyền là trình tự sắp đến xếp các nuclêôtit trong gen (mạch gốc) phép tắc trình tự chuẩn bị xếp những axit amin vào prôtêin.

– Mã di truyền (côđon) là mã bộ ba (ba nuclêôtit mã hóa một axit amin). Trong ADN có 4 loại nuclêôtit à có toàn bộ 43= 64 cỗ ba, cơ mà chỉ có 61 bộ tía tham gia mã hóa axit amin (trừ 3 bộ ba: UAA, UAG, UGA là 3 bộ ba xong xuôi không mã hóa axit amin).

– Bộ tía AUG là mã mở màn với chức năng bắt đầu dịch mã cùng mã hóa axit amin mêtiônin (ở sinh đồ gia dụng nhân thực) giỏi mã hóa axit amin foocmin mêtiônin (ở sinh thứ nhân sơ).

2. Đặc điểm

(1) Mã di truyền được đọc từ 1 điểm theo chiều 3’ → 5’, theo từng cỗ ba, ko gối lên nhau.

(2) Mã di truyền tất cả tính phổ cập (tất cả những loài có chung một bộ mã di truyền, trừ một vài nước ngoài lệ)

(3) Mã di truyền tất cả tính quánh hiệu: 1 bộ cha mã hóa 1 a.amin

(4) Mã di truyền gồm tính thoái hoá: 1 aa. được mã hóa từ khá nhiều bộ tía khác nhau.

QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN

1. Thời điểm: quy trình nhân song ADN tại trộn S của kì trung gian.

2. Khu vực diễn ra: Nhân tế bào (TB nhân thực); vùng nhân (TB nhân sơ)

3. Chiều tổng hợp: 5’ – 3’

4. Tình tiết

(1) cách 1:(Tháo xoắn phân tử ADN)

-Nhờ những enzim cởi xoắn, 2 mạch phân tử ADN bóc nhau dần → chạc hình chữ Y với lộ 2 mạch khuôn.

(2) bước 2:(Tổng hợp những mạch ADN mới)

– Enzim ADN pôlimeraza tổng thích hợp 2 mạch new nhờ 2 mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung cập nhật (A=T; G≡X):

+ Mạch tổng hợp liên tục: gồm mạch khuôn là chiều 3’→ 5’

+ Mạch tổng hòa hợp ngắt quãng: gồm mạch khuôn là chiều 5’→ 3’. Chúng tổng phù hợp theo từng đoạn (Okazaki) rồi được nối lại với nhau nhờ enzim nối (ligaza).

(3) cách 3:( 2 phân tử ADN được sản xuất thành)

– từng phân tử ADN mới gồm 2 mạch:

+ 1 mạch của phân tử ADN ban sơ (bán bảo toàn)

+ 1 mạch mới được tổng hợp.

5. Kết quả: một phn tử ADN qua n lần nhân đôi chế tạo thành 2n phân tử ADN con

6. Mục đích:

– tạo nên 2 crômatit bám nhau trong NST bảo đảm an toàn NST tự nhân đôi (phân phân tách tế bào).

– Đảm bảo giữ nguyên về kết cấu và lượng chất ADN qua những thế hệ.

– Ổn định các đặc điểm của loài từ cầm cố hệ này sang thay hệ khác.

 PHIÊN MÃ

 1. Kết cấu và công dụng của những loại ARN:

mARN (ARN thông tin)tARN (ARN vận chuyển)rARN (ARN ribôxôm)
Cấu chế tạo – là 1 mạch đối chọi thẳng, có 600-1500 1-1 phân điện thoại tư vấn là ribônuclêôtit (rNu).- tất cả 4 một số loại ribônuclêôtit: A, U, G, X.- Đầu 5’ bao gồm trình từ nuclêôtit sệt hiệu.- links cộng hóa trị giữa những ribônuclêôtit, không tồn tại kiên kết hidro.– là 1 trong những mạch đối chọi tự xoắn, có 80–100 1-1 phân là ribônuclêôtit (rNu).- tất cả 4 một số loại ribônuclêôtit: A, U, G, X.- Một đầu mút gắn thêm với axit amin, đầu kia tự do.- liên kết cộng hóa trị và liên kết hidro theo nguyên tắc bổ sung cập nhật giữa các ribônuclêôtit.- có 1 bộ ba đối mã đặc hiệu (anticôđon).– là một mạch 1-1 tự xoắn, gồm 2 tiểu đơn vị tồn tại riêng rẽ rẽ trong tế bào chất. Khi tổng hợp, chúng link với nhau thành ribôxôm vận động chức năng.- tất cả 70% ribônuclêôtit có links hidro bề ngoài bổ sung.
Chức năng – Là phiên bản sao mã, mang tin tức di truyền từ trong nhân ra phía bên ngoài tế bào chất.- làm cho khuôn để dịch mã tổng hợp phải chuỗi pôlypeptit.– sở hữu axit amin tới ribôxôm tham gia dịch mã trên mARN thành trình tự những axit amin trên chuỗi pôlypeptit.- tARN hoàn toàn có thể sử dụng nhiều lần, trải qua không ít thế hệ tế bào.– Kết hợp với prôtêin tạo cho ribôxôm – khu vực tổng thích hợp chuỗi pôlypeptit.

2. Nguyên tắc phiên mã: (Tổng hợp ARN)

a. Phiên mã là quy trình tổng thích hợp ARN bên trên mạch khuôn ADN.

b. Diễn biến

(1) ARN pôlimeraza dính vào vùng điều hòa làm gen tháo dỡ xoắn lộ mạch gốc gồm chiều 3’5’ bắt đầu phiên mã. ARN polimeraza trượt bên trên mạch cội theo chiều 3’5’.

(2) mARN được tổng hợp theo chiều 5’→ 3’, mỗi nu bên trên mạch gốc liên kết với nu thoải mái theo nguyên tắc bổ sung A-U, G- X, T-A, X-G (vùng làm sao trên ren được phiên mã tuy nhiên thì sẽ đóng xoắn ngay).

(3) lúc ARN pôlimeraza chạm chán tín hiệu dứt thì dừng phiên mã. Một phân tử mARN được giải phóng.

c. Kết quả: Tạo đề xuất phân tử mARN mang thông tin di truyền từ gene tới ribôxôm để làm khuôn vào tổng hợp prôtêin.

*** lưu lại ý: Ở sinh thiết bị nhân thực mARN sau khoản thời gian tổng thích hợp sẽ cắt bỏ những đoạn Intron, nối các đoạn Exon tạo ra thành mARN trưởng thành và cứng cáp sẵn sằng tham gia dịch mã.

 DỊCH MÃ

 1.  Hoạt hóa axit amin: Trong tế bào chất, nhờ những enzim đặc hiệu và năng lượng ATP, mỗi axit amin được hoạt hóa và gắn cùng với tARN tương ứng khiến cho phức hợp axit amin tARN (aa–tARN).

2. Tổng vừa lòng chuỗi pôlypeptit:

a.  Mở đầu:

– Tiểu solo vị bé xíu của ribôxôm lắp với mARN ngơi nghỉ vị trí nhận biết đặc hiệu.

– Bộ ba đối mã của phức hợp bắt đầu (aamở đầu – tARN) Met – tARN (UAX) bổ sung cập nhật chính xác cùng với côđon bắt đầu (AUG) bên trên mARN.

– Tiểu đơn vị chức năng lớn của ribôxôm tiến vào lắp với tiểu đơn vị nhỏ xíu tạo ribôxôm hoàn chỉnh, sẵn sàng tổng thích hợp chuỗi pôlipeptit.

b. Kéo nhiều năm chuỗi pôlypeptit:

– aa1 – tARN gắn bổ sung với côđon thứ 2 trên mARN theo nguyên tắc bổ sung cập nhật (A=U, GºX và U=A, XºG).

– liên kết peptit sinh ra giữa aamở đầu với aa1.

– Ribôxôm dịch chuyển đi một côđon trên mARN, aa2–tARN gắn bổ sung cập nhật với côđon thứ 3 trên mARN, aa2 link aa1 bằng links peptit.

– Ribôxôm trượt một côđon bên trên mARN và cứ tiếp tục cho tới cuối mARN.

c. Kết thúc: Khi ribôxôm tiếp xúc với cùng 1 trong 3 mã hoàn thành trên mARN (UAA, UAG, UGA) thì quá trình dịch mã hoàn tất.

*** lưu lại ý: Trong quy trình dịch mã, mARN thường không đính với từng ribôxôm riêng biệt rẽ mà đồng thời đính thêm với một nhóm ribôxôm điện thoại tư vấn là pôliribôxôm (gọi tắt là pôlixôm) giúp tăng hiệu suất tổng phù hợp prôtêin.

 ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN

 1.  Khái niệm: Điều hòa chuyển động gen là điều hòa số lượng sản phẩm do gen tạo nên ra. Tế bào chỉ tổng vừa lòng prôtêin cần thiết vào cơ hội thích hợp với lượng đề nghị thiết. Ở sinh thứ nhân sơ: hầu hết điều hòa ở tầm mức phiên mã (điều hòa lượng mARN tổng thích hợp trong tế bào).

2. Cấu trúc của Opêron Lac: gồm 3 vùng

(1) Vùng khởi đụng (Promoter): khu vực enzim ARN-pôlymeraza dính vào và mở đầu phiên mã.

(2) Vùng quản lý (Operator): trình từ bỏ nuclêôtit sệt biệt, vị trí gắn của prôtêin ức chế để ngăn cản phiên mã.

(3) nhóm gen cấu tạo (Z, Y, A): tổng phù hợp enzim phân giải mặt đường lactôzơ để hỗ trợ năng lượng mang lại tế bào.

* Chức năng của gen điều hòa R: Gen điều hòa R khi hoạt động sẽ tổng hợp cần prôtêin ức chế. Prôtêin này có công dụng liên kết với vùng quản lý (O) dẫn đến ngăn cản quy trình phiên mã (gen rất nhiều hịa khơng bên trong Opron)

3. Điều hòa hoạt động của Opêron Lac:

a.  Khi môi trường không có lactôzơ: Gen cân bằng tổng hòa hợp prôtêin ức chế. Prôtêin này links với vùng quản lý (O) ngăn cản quy trình phiên mã làm cho các gen cấu tạo không hoạt động.

b.  Khi môi trường có lactôzơ:

– Một số bộ phận lactôzơ links với prôtêin khắc chế làm thay đổi cấu hình không khí ba chiều của nó → prôtêin ức chế ko thể liên kết được cùng với vùng quản lý và vận hành (O) buộc phải ARN pôlymeraza có thể liên kết được với vùng khởi rượu cồn (P) để thực hiện phiên mã.

– Sau đó, các phân tử của mARN của những gen kết cấu Z, Y, A được dịch mã tạo nên các enzim phân giải đường lactôzơ. Khi con đường lactôzơ bị phân giải không còn thì prôtêin ức chế lại liên kết với vùng vận hành (O) và quy trình phiên mã bị ngừng lại.

 ĐỘT BIẾN GEN

 1. Khái niệm

– Đột đổi mới gen là những chuyển đổi trong kết cấu của gen, liên quan đến một cặp nuclêôtit (đột biến đổi điểm) làm chuyển đổi trình tự nu tạo thành alen mới.

Xem thêm: Tài Liệu Lập Trình Hướng Đối Tượng Java, Lập Trình Hướng Đối Tượng (Oops) Trong Java

– toàn bộ các gen rất có thể bị chợt biến cùng với tần số thấp (10-6 – 10-4)

– Thể chợt biến là cá thể mang gen bỗng dưng biến đã bộc lộ ra giao diện hình

2. Các dạng chợt biến gen

(1) Đột biến thay thế sửa chữa một cặp nuclêôtit

(2) Đột phát triển thành thêm hoặc mất một cặp nuclêôtit: Mã di truyền bi gọi sai kể từ vị trí xảy ra đột biến chuyển → đổi khác trình tự axit amin → biến hóa chức năng protein.

3. Lý do

– bên ngoài: vì chưng tác nhân đồ vật lý (tia phóng xạ, tia tử ngoại…), hoá học (các hoá hóa học 5BU, NMS…) tốt sinh học(1 số virut…).

– bên trong: do náo loạn các quá trình sinh lí hóa sinh trong tế bào.

4. Cơ chế phát sinh hốt nhiên biến ren

(1) Sự kết cặp không đúng trong nhân song ADN

– Trong quá trình nhân đôi, sự kết cặp không tuân theo nguyên tắc bổ sung → vạc sinh thốt nhiên biến gen.

Ví dụ: G* (dạng hiếm) phối kết hợp T: Tạo đột biến G – X thành A – T

(2) Tác động của các tác nhân gây tự dưng biến

– Tia tử nước ngoài (UV): có tác dụng 2 bazơ Timin trên cùng 1 mạch liên kết với nhau → bỗng biến gen.

– 5-brôm uraxin (5BU) gây tự dưng biến thay thế sửa chữa cặp A-T bằng G-X

A – T → A – 5BU → G – 5BU → G – X

– Virut viêm gan B, virut hecpet…→ đột biến.

5. Hậu quả

(1) Đột biến gen hoàn toàn có thể có hại, có lợi, vô hại.

(2) phần nhiều đột biến đổi điểm thường vô sợ hãi (trung tính)

(3) Tính ăn hại của đột biến phụ thuộc vào môi trường, tổ hợp gen.

6. Phương châm và ý nghĩa của bỗng nhiên biến gene

a. Đối với tiến hoá

– Đột trở nên gen làm mở ra các alen new tạo ra biến dị di truyền đa dạng là nguồn vật liệu cho tiến hoá.

b. Đối với thực tế

– hỗ trợ nguyên liệu cho quá trình tạo giống và trong phân tích di truyền.

7. Biểu hiện:

a. Đột biến đổi sôma (đột biến hóa sinh dưỡng):

– xảy ra trong nguyên phân của tế bào sinh dưỡng rồi được nhân lên trong 1 mô. Nếu như là hốt nhiên biến trội nó sẽ biểu thị ở một trong những phần cơ thể tạo nên thể khảm.

– Đột đổi thay sôma rất có thể nhân lên bằng sinh sản sinh dưỡng nhưng quan trọng di truyền qua chế tác hữu tính.

b. Đột phát triển thành giao tử (đột trở thành sinh dục):

– xẩy ra trong bớt phân của tế bào sinh dục, qua thụ tinh lấn sân vào hợp tử. Nếu bất chợt biến trội đã biểu hiện ngay ở nắm hệ sau, nếu tự dưng biến lặn sẽ đi vào hợp tử vào cặp ren dị hợp và tồn trên trong quần thể bị gen trội lấn át, qua giao phối bất chợt biến lặn lan truyền trong quần thể và sinh ra tổ hợp đồng phù hợp lặn mới biểu hiện thành thể đột nhiên biến.

– di truyền cho chũm hệ sau bằng sinh sản hữu tính.

c. Đột phát triển thành tiền phôi:

– xẩy ra ở hầu hết lần nguyên phân trước tiên của hợp tử (trong quy trình 2 – 8 phôi bào). Nhờ nguyên phân vẫn nhân lên và biểu hiện trong tổng thể cơ thể.

– dt cho cầm hệ sau bằng sinh sản hữu tính.

 NHIỄM SẮC THỂ

 1. Hình thái NST:  gồm 3 phần:

(1) vai trung phong động: là vị trí links với thoi phân bào góp NST dịch chuyển về các cực của tế bào trong quá trình phân bào.

(2) Vùng đầu mút: tất cả tác dụng bảo vệ các NST với làm cho các NST không bám dính nhau.

(3) những trình tự mở đầu nhân đôi: là phần đông điểm mà ở đó, ADN ban đầu nhân đôi.

2. Đặc điểm:

– NST có ngoại hình và size đặc trưng cho loài, nhìn được rõ nhất ngơi nghỉ kì thân của nguyên phân khi chúng co xoắn cực đại.

– Ở sinh trang bị nhân thực: từng tế bào chứa từng phân tử ADN links với những loại prôtêin khác biệt (chủ yếu nhiều loại histôn).

– Ở sinh đồ dùng nhân sơ: mỗi tế bào chỉ cất một phân tử ADN mạch kép, có dạng vòng và không có cấu tạo NST.

3. Cấu tạo hiển vi:

– từng nuclêôxôm tất cả 8 phân tử prôtêin (chủ yếu đuối dạng histôn) được quấn quanh vòng xoắn (khoảng 146 cặp nuclêôtit).

– bao gồm 3 mức độ xoắn không giống nhau:

+ Mức xoắn 1: chuỗi nuclêôxôm (sợi cơ bản) có đường kính 11nm.

+ Mức xoắn 2: sợi chất nhiễm nhan sắc có 2 lần bán kính 30nm.

+ Mức xoắn 3: cực kỳ xoắn (vùng xếp cuộn) có đường kính 300nm chế tạo ra thành crômatit có 2 lần bán kính 700nm.

(Đoạn ADN (146 cặp Nu) + 8 prôtêin Histôn → Nuclêôxôm → tua cơ bạn dạng (đk 11nm) → Sợi chất nhiễm dung nhan (đk 30nm) → Sợi siêu xoắn (300nm) → Crômatic (đk 700nm))

 ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

 1. Khái niệm: Đột biến cấu tạo NST là những thay đổi trong cấu trúc NST, thực chất là sự sắp xếp lại những gen trên NST.

2. Nguyên nhân:

– Môi trường: do các tác nhân đồ vật lí trong nước ngoài cảnh như: tia phóng xạ, tia tử ngoại, sốc sức nóng hay các hóa chất.

– vào cơ thể: rối loạn quy trình sinh lí, sinh hóa, hiệp thương chất vào tế bào và cơ thể.

3. Những dạng:

a. Mất đoạn

– NST bị mất 1 đoạn có tác dụng giảm con số gen bên trên NST → thường khiến chết.

Ví dụ: Mất đoạn NST số 5 khiến hội hội chứng mèo kêu

– Ưng dụng: các loại khỏi NST đầy đủ gen không hề mong muốn ở một số giống cây trồng.

b. Lặp đoạn

– một quãng NST được lặp lại một hay các lần → tăng con số gen trên NST.

– có tác dụng tăng hoặc sút cường độ biểu thị của tính trạng (có lợi hoặc bao gồm hại).

Ví dụ: Lúa Đại mạch thốt nhiên biến lặp đoạn → tăng hoạt tính enzim amilaza.

c. Đảo đoạn:

– một đoạn NST bị đứt ra rồi đảo ngược 1800 và nối lại → làm thay đổi trình tự gene trên NST → làm tác động đến hoạt động của gen.

Ví dụ: sinh hoạt muỗi, bỗng dưng biến hòn đảo đoạn lặp lại nhiều lần → làm cho loài mới.

4. Gửi đoạn:

– Sự dàn xếp đoạn NST xẩy ra giữa những NST không tương đương (Chú thích hình bên) → đổi khác kích thước, kết cấu gen, team gen link → giảm kỹ năng sinh sản.

Ví dụ: ở người, đột nhiên biến chuyển đoạn giữa NST số 22 cùng NST số cửu → NST 22 ngắn thêm → ung thư ngày tiết ác tính.

5. Cơ chế phạt sinh:

– những tác nhân gây hốt nhiên biến trong nước ngoài cảnh hoặc vào tế bào tạo cho NST bị đứt, gãy ảnh hưởng tới quy trình tự nhân song của NST, trao đổi chéo của những crômatit.

– Dạng hốt nhiên biến này thực chất là sự việc sắp xếp những khối gene trên NST với giữa những NST. Bởi vì vậy có thể làm thay đổi hình dạng và kết cấu của NST.

 ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

 Khái niệm: Đột biến con số NST là sự chuyển đổi số lượng NST trong tế bào.

Gồm 2 loại: tự dưng biến lệch bội ( dị bội ), bất chợt biến đa bội

I. Đột trở nên lệch bội

1. Khái niệm:

Đột biến dị bội làm biến đổi số lượng NST sống 1 hay một số cặp tương đồng.

2. Phân nhiều loại

-Thể chiêu mộ (2n-1): 1 cặp NST mất 1 NST

-Thể không (2n -2) : 1 cặp NST mất 2 NST

-Thể bố (2n +1): 1 cặp NST thêm một NST

-Thể tư (2n +4): 1 cặp NST thêm 2 NST

3. Cách thức phát sinh

a) Trong sút phân

– vì chưng sự phân ly NST không bình thường ở 1 hay như là một số cặp kết quả tạo ra những giao tử thiếu, thừa NST (n -1; n + 1 giao tử lệch nhiễm).

– các giao tử này kết hợp với giao tử thông thường  thể lệch bội.

b) trong nguyên phân

– vào nguyên phân một số cặp NST phân ly không bình thường hình thành tế bào lệch bội. Tế bào lệch bội liên tục nguyên phân  1 phần cơ thể có các tế bào bị lệch bội  thể khảm.

3. Hậu quả: tử vong, bớt sức sống, giảm kĩ năng sinh sản…

4. Ý nghĩa Đột biến đổi lệch bội cung ứng nguyên liệu mang đến tiến hoá và chọn giống.

II. Đột vươn lên là đa bội

1. Khái niệm

– Là dạng đột biến làm cho tăng 1 số nguyên lần bộ NST solo bội của chủng loại và to hơn 2n

– Phân loại:

+ Theo bộ NST: đa bội lẻ (3n, 5n, 7n…); đa bội chẵn (4n, 6n, 8n,…)

+ Theo xuất xứ: tự đa bội (sự gia tăng số cỗ NST từ là 1 loài); dị nhiều bội sự tăng thêm số cỗ NST trường đoản cú 2 loài không giống nhau)

2. Cơ chế phát sinh

* Tự đa bội

– Dạng 3n là vì sự phối kết hợp giữa giao tử n với giao tử 2n (giao tử lưỡng bội).

– Dạng 4n là vì sự phối kết hợp giữa 2 giao tử 2n hoặc trong đợt nguyên phân trước tiên của đúng theo tử tất cả các cặp NST không phân ly.

* Dị nhiều bội

– Do hiện tượng lai xa cùng đa bội hoá.

3. Hậu quả và vai trò của hốt nhiên biến nhiều bội

– Tế bào đa bội thường có số lượng ADN tăng gấp bội → tế bào to, phòng ban sinh chăm sóc lớn, sinh trưởng cải tiến và phát triển mạnh tài năng chống chịu tốt. . .

– Đột đổi thay đa bội vào vai trò đặc trưng trong tiến hoá (hình thành loài mới) với trong trồng trọt (tạo cây cối năng suất cao. . . )